Lang leve piekeren
Hoe ga je om met de conclusies van piekeren?
“Je denkt te veel.”
De snel gestelde diagnose. Alsof een druk denkende geest per definitie een ongezonde geest is. Alsof rust het hoogste goed is en iedere vorm van innerlijke onrust een symptoom dat opgelost moet worden. Ik geloof daar niet zo in.
Piekeren is geen defect. Het is een van de meest verfijnde vermogens die de menselijke geest heeft ontwikkeld. We kunnen vooruitdenken, scenario’s doorrekenen, risico’s inschatten en alternatieven overwegen. Dat vermogen heeft ons geholpen te overleven. Zonder die eigenschap zouden we waarschijnlijk nog steeds gedachteloos achter iedere glimmende bes aanlopen.
Denken is niet het probleem. Het probleem ontstaat wanneer een conclusie zich vermomt als werkelijkheid.
De waarde van een second opinion
Dit artikel is geen pleidooi voor positief denken. Evenmin is het een beschuldiging dat je “je eigen ongeluk creëert”. Sommige gebeurtenissen zijn tragisch, onrechtvaardig of ronduit traumatisch. Daar valt niets moois van te maken.
Het gaat over de bereidheid om een second opinion te vragen aan je eigen denken.
Misschien is je conclusie te somber of juist verrassend accuraat.
Misschien zijn de optimisten om je heen degenen die de werkelijkheid liever niet onder ogen zien.
De vraag is daarom niet of je gedachten positief of negatief zijn. De vraag is: hoe weet je dat ze waar zijn?
De haas, de vallende vrucht en de wijze leeuw
Er is een oude boeddhistische parabel over een haas die onder een boom ligt te rusten. Terwijl hij wegdommelt, komt de gedachte bij hem op:
“Stel dat de aarde zou vergaan.”
Op hetzelfde moment valt een zware mangovrucht uit de boom en komt met een harde klap op een groot blad terecht.
De haas springt op en rent weg.
“De aarde vergaat!”
Andere hazen nemen zijn conclusie over. Daarna sluiten herten zich aan, zwijnen, buffels en uiteindelijk een complete stoet dieren. Niemand heeft iets gezien. Iedereen vertrouwt op de overtuiging van degene die vóór hem rent.
Tot een oude leeuw de vlucht onderbreekt.
Hij stelt geen geruststellende woorden tegenover de angst. Hij zegt niet dat ze zich aanstellen. Hij vraagt slechts:
“Wie heeft het zelf waargenomen?”
Via alle dieren komt hij uiteindelijk bij de eerste haas uit.
Samen lopen ze terug naar de plaats waar de angst ontstond.
Daar ligt de vrucht.
De aarde is intact.
De subtielere moraal
Dit verhaal wordt vaak gebruikt als illustratie van irrationele angst. Maar volgens mij mist dat de essentie.
De haas was niet irrationeel. Hij deed precies wat een menselijk brein voortdurend doet: uit onvolledige informatie een conclusie trekken.
Sterker nog, dat is de primaire taak van ons brein.
Wij nemen de werkelijkheid niet objectief waar. Ons zenuwstelsel voorspelt voortdurend wat iets betekent. Het vult ontbrekende informatie aan met eerdere ervaringen, overtuigingen en verwachtingen. Moderne neurowetenschappers noemen dit predictive processing: het brein construeert een model van de werkelijkheid en toetst pas daarna of dat model klopt.
Dat maakt ons efficiënt. Maar ook kwetsbaar. Omdat een voorspelling ongemerkt kan veranderen in een overtuiging.
En een overtuiging voelt al snel als een feit.
Piekeren is een poging om zekerheid te creëren
Wanneer mensen zeggen dat ze veel piekeren, bedoelen ze vaak iets anders.
Ze proberen onzekerheid op te lossen….. Als ik nog lang genoeg nadenk…
Als ik alle scenario’s heb doorgerekend… Als ik niets over het hoofd zie…
…dan zal ik me eindelijk veilig voelen.
Dat is een begrijpelijke strategie.
Alleen werkt zij zelden.
Niet omdat piekeren verkeerd is, maar omdat het zoeken naar absolute zekerheid een onmogelijke opdracht is.
Het brein blijft daarom nieuwe scenario’s produceren.
Niet omdat het je wil kwellen. Maar omdat het je probeert te beschermen.
De wijze leeuw doet iets wat wij zelden doen
De leeuw kiest geen partij.
Hij zegt niet dat de haas ongelijk heeft.
Hij zegt ook niet dat de haas gelijk heeft.
Hij doet iets veel interessanters.
Hij onderzoekt.
Hij loopt terug naar de bron van de conclusie.
Misschien is dat wel de kern van psychologische volwassenheid.
Niet minder denken.
Niet positiever denken.
Maar bereid zijn je eigen overtuigingen opnieuw aan de werkelijkheid te toetsen.
Dat vraagt moed.
Want soms blijkt de angst overdreven.
Maar soms blijkt zij ook gebaseerd op een ervaring die ooit volkomen logisch was.
Dat is precies wat we in hypnotherapie doen
Wanneer iemand mijn praktijk voor hypnotherapie in Castricum bezoekt vanwege hardnekkig piekeren, probeer ik het piekeren niet weg te nemen.
Ik ben veel nieuwsgieriger naar de vraag:
Wanneer werd deze conclusie ooit logisch?
Want vrijwel iedere hardnekkige overtuiging is ooit een intelligente aanpassing geweest aan een bepaalde situatie.
Misschien leerde je als kind dat fouten maken gevaarlijk was.
Misschien was waakzaamheid noodzakelijk.
Misschien moest je voortdurend anticiperen op de stemming van een ouder, partner of leidinggevende.
Wat ooit bescherming bood, kan jaren later een automatisch patroon zijn geworden.
Met hypnotherapie onderzoeken we niet alleen de gedachte, maar ook de ervaring waarop die gedachte gebouwd is. Via het onderbewuste, regressiewerk of andere ervaringsgerichte technieken wordt zichtbaar hoe oude conclusies nog steeds het heden kleuren.
Dat is geen zoektocht naar schuld.
Het is een zoektocht naar oorsprong.
Lang leve piekeren
Dus ja.
Lang leve piekeren omdat iedere zorg een uitnodiging kan zijn om nieuwsgierig te worden.
Niet naar de inhoud van de gedachte alleen, maar naar de plek waar die gedachte ooit betekenis kreeg.
Misschien ontdek je daar dat de aarde helemaal niet vergaat.
Misschien ontdek je iets veel waardevollers.
Namelijk dat de angst die je vandaag voelt, ooit een uiterst verstandige oplossing was.
En dat je haar daarom niet hoeft te bestrijden.
Alleen opnieuw hoeft te onderzoeken.
Hypnotherapie bij piekeren in Castricum
Blijf je hangen in dezelfde gedachten, analyses of doemscenario’s? Dan is het vaak niet de gedachte zelf die aandacht vraagt, maar het onderliggende patroon dat haar steeds opnieuw activeert.
In mijn praktijk voor hypnotherapie in Castricum help ik mensen die last hebben van overmatig piekeren, angst, stress en paniek om de oorsprong van deze patronen te onderzoeken. Niet door gedachten weg te drukken, maar door het onderbewuste te betrekken bij het veranderingsproces. Wanneer de oorspronkelijke conclusie mag worden herzien, ontstaat er vaak vanzelf meer rust, vertrouwen en keuzevrijheid.
Ben je benieuwd of hypnotherapie jou daarbij kan helpen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.