Achteruit vechten
Waarom angst en vermoeidheid elkaar versterken – en waarom harder je best doen soms averechts werkt
Angst en vermoeidheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Veel mensen denken: “Als ik maar even rust neem, dan laad ik weer op.” Maar bij psychische vermoeidheid werkt dat vaak niet zo. Sterker nog: hoe harder je vecht, hoe verder je achteruit lijkt te gaan. Achteruit vechten.
In mijn praktijk als hypnotherapeut en psychosociaal therapeut in Castricum zie ik dit patroon regelmatig terug bij mensen met chronische angst, faalangst, burn-outklachten of depressieve gevoelens. Vermoeidheid is dan niet het gevolg van te weinig slaap, maar van een lichaam en brein dat continu in de alarmstand staat.
Vermoeidheid door angst herstelt niet door rust
Er is een belangrijk verschil tussen fysieke vermoeidheid en psychische vermoeidheid.
- Fysieke vermoeidheid ontstaat na lichamelijke inspanning.
→ Rust en slaap zorgen meestal voor herstel. - Psychische vermoeidheid ontstaat door langdurige stress, angst, zorgen en een gevoel van falen.
→ Rust alleen brengt geen echte verbetering.
Bij chronische angst is het zenuwstelsel voortdurend actief. Het lichaam bereidt zich voor op vechten of vluchten. Spieren spannen zich aan, hartslag verhoogt, ademhaling verandert. Maar in veel situaties is er helemaal geen reëel gevaar. Er hoeft niet gevochten of gevlucht te worden.
Het resultaat?
Het is alsof je in een auto tegelijk gas geeft én remt. Dat veroorzaakt slijtage.
Hoe harder je probeert door te zetten, hoe meer energie je verbruikt. En hoe minder belastbaar je wordt.
Angst maakt moe – en vermoeidheid vergroot angst
Wanneer je moe bent, zie je vooral problemen.
Wanneer je uitgerust bent, zie je mogelijkheden.
Psychische vermoeidheid vernauwt je blik. Je concentratie vermindert, je relativeringsvermogen daalt en negatieve gedachten krijgen meer ruimte. Dat versterkt de angst. Zo ontstaat een vicieuze cirkel:
- Angst kost energie
- Vermoeidheid neemt toe
- Belastbaarheid daalt
- Zelfvertrouwen vermindert
- Gevoel van falen groeit
- Angst neemt verder toe
En zo vecht je jezelf achteruit.
Waarom slapen niet altijd helpt bij angst
Veel mensen met chronische angst of depressieve klachten slapen slecht. Maar zelfs als ze lang slapen, voelen ze zich niet uitgerust.
Uit hersenonderzoek blijkt dat bij veel piekeren en zorgen de hersenactiviteit tijdens de slaap verhoogd blijft. Het lichaam blijft in een soort waakstand. De diepe, herstellende slaapfasen worden minder effectief benut.
Het lichaam is moe, maar het alarmsysteem staat nog aan.
Gebrek aan succes put uit
Een minder bekende oorzaak van vermoeidheid is een gebrek aan succeservaringen.
Succes geeft energie.
Falen kost energie.
Wanneer je voortdurend het gevoel hebt tekort te schieten – op werk, in relaties of tegenover jezelf – dan raakt je systeem uitgeput. Vooral bij mensen met chronische angst zie ik dit vaak: zij vinden dat hun functioneren nog maar weinig voorstelt.
Er ontstaat een pijnlijk verschil tussen:
- Wat je wil
- Wat je kan
En hoe groter dat verschil, hoe meer energie het kost.
Waarom “tanden op elkaar en doorgaan” niet werkt
Doorzetten en hard werken leveren vaak mooie resultaten op – maar alleen als je lichaam gezond en normaal belastbaar is.
Wanneer je zenuwstelsel overbelast is, werkt doorzetten averechts.
Je vergroot de spanning.
Je put jezelf verder uit.
Het idee dat je er “gewoon even doorheen moet” is begrijpelijk, maar bij psychische vermoeidheid vaak schadelijk.
Achteruit vechten dus.
Wat werkt dan wél bij psychische vermoeidheid?
Rust is niet de oplossing als rust vooral bestaat uit piekeren. Wat wél helpt, is een gericht plan van aanpak dat je beschermt tegen jezelf.
1. Herstel van het zenuwstelsel
Ontspanning is iets anders dan inactiviteit. Het gaat om het verminderen van de interne spanning. Methoden zoals hypnotherapie kunnen helpen om het alarmsysteem tot rust te brengen.
2. Kleine succeservaringen creëren
Activiteiten die interessant, haalbaar en afwisselend zijn, geven energie. Niet omdat ze minder inspanning vragen, maar omdat ze voldoening geven.
3. Realistische belastbaarheid accepteren
Niet wat je vroeger kon, maar wat nu mogelijk is, is het uitgangspunt.
4. Werken aan angst bij de bron
Chronische angst, faalangst, laag zelfbeeld en burn-outklachten vragen om gerichte begeleiding. Zolang de onderliggende angst blijft bestaan, blijft het lichaam energie verbruiken.
Je hoeft het niet alleen te doen
Als geaccrediteerd hypnotherapeut en psychosociaal therapeut in Castricum begeleid ik mensen met:
- Angst en paniekklachten
- Faalangst
- Laag zelfbeeld en onzekerheid
- Burn-out en chronische vermoeidheid
- Depressieve gevoelens
Wil je weten hoe je kunt stoppen met achteruit vechten en weer vooruitgang kunt ervaren?
Bezoek dan mijn website: https://timvanasselt.nl
Tot slot
Vermoeidheid door angst is geen teken van zwakte. Het is een signaal dat je systeem te lang in de alarmstand heeft gestaan.
En soms is de grootste stap vooruit…
stoppen met vechten tegen jezelf.
Zoek je hulp bij angst, faalangst, burn-out of een laag zelfbeeld in Castricum of omgeving? Dan help ik je graag verder.